สนับสนุนการพัฒนาผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์มูลค่าสูง ได้แก่ ส่วนประกอบฟังก์ชัน (Functional Ingredients) และสารสกัดจากธรรมชาติ ผลิตภัณฑ์อาหารสุขภาพ อาหารสัตว์เลี้ยง รวมทั้งการพัฒนาบรรจุภัณฑ์อาหาร เพื่อมุ่งสู่เป้าหมายการพัฒนาประเทศไทยให้สามารถยกระดับการผลิตและการส่งออก Functional Ingredients, Functional Food, Novel Food ให้เกิดมูลค่าทางเศรษฐกิจสูง และไทยเป็นศูนย์กลางการผลิตและส่งออกชั้นนำของโลก โดยการใช้ผลงานวิจัย องค์ความรู้ เทคโนโลยีและนวัตกรรม
เป้าหมาย
O1 P2: ประเทศไทยยกระดับการผลิตและการส่งออก Functional Ingredients, Functional Food, Novel Food ซึ่งใช้วัตถุดิบจากภาคเกษตรในประเทศ โดยการใช้ผลงานวิจัย องค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรม ตามแนวทางของระบบ
เศรษฐกิจ BCG
แผนงาน
F3 (S1P2) ยกระดับการผลิตและการส่งออก Functional Ingredients, Functional Food, Novel Food ให้เกิดมูลค่าทางเศรษฐกิจสูง และไทยเป็นศูนย์กลางการผลิตและส่งออกชั้นนำของโลก
ผลสัมฤทธิ์ที่สำคัญ (Key Results) ระดับผลลัพธ์
KR1 F3: มูลค่าการส่งออกของผลิตภัณฑ์ Functional Ingredients, Functional Food และ Novel Food ซึ่งใช้วัตถุดิบจากภาคเกษตรในประเทศเพิ่มขึ้น โดยการใช้ผลงานวิจัย องค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรม (2,500 ล้านบาท ในช่วงปี 2566 – 2570)
ขอบเขตงานวิจัย
การขยายขนาดการผลิตสู่เชิงพาณิชย์ (scale-up) การทดสอบเพื่อขึ้นทะเบียน (registration) การขอรับรองมาตรฐาน (certification) ทั้งในและต่างประเทศ การออกใบรับรองผลิตภัณฑ์ (certificate of analysis, COA) สำหรับส่วนประกอบอาหาร ข้อมูลวิจัยเชิงลึกด้านสุขภาพหรือการทดสอบทางคลินิกเพื่อรองรับการค้าหรือพิสูจน์คุณค่าต่อผู้บริโภค การนำผลิตภัณฑ์ออกสู่ตลาด
กรอบวิจัยเพื่ออุตสาหกรรมอาหาร
- การทำรายการสารสำคัญเพื่อขึ้นทะเบียน Positive list ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข การกล่าวอ้างทางสุขภาพของอาหารบนฉลาก การกล่าวอ้างสรรพคุณสมุนไพร การยื่นจดแจ้งจุลินทรีย์โพรไบโอติกสายพันธุ์ไทย
- ส่วนประกอบฟังก์ชัน (functional ingredient) จากพืช โพรไบโอติก และสมุนไพร เช่น กระบวนการสกัด กระบวนการปรับปรุงคุณสมบัติ เอนแคปซูเลชัน กระบวนการผลิต การทดสอบประสิทธิภาพและคุณประโยชน์เชิงสุขภาพ
- อาหารฟังก์ชัน (functional food) อาหารใหม่ (novel food) อาหารโภชนาการจำเพาะ (personalized food) เช่น สูตรและกรรมวิธีการผลิต การทดสอบเพื่อขึ้นทะเบียนผลิตภัณฑ์ การประเมินคุณประโยชน์เชิงสุขภาพ นวัตกรรมเทคโนโลยีการแปรรูปอาหาร การประเมินความปลอดภัยอาหารใหม่ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขและกฎระเบียบสากล การผลิตอาหารหรือผลิตภัณฑ์สุขภาพในระดับอุตสาหกรรมโดยใช้ศาสตร์ genomics/proteomics/metabolomics
- เทคโนโลยีบรรจุภัณฑ์อาหาร (food packaging) บรรจุภัณฑ์ยืดอายุสินค้าเกษตรและอาหาร นวัตกรรมบรรจุภัณฑ์เพื่อการขนส่ง การประเมินความปลอดภัยบรรจุภัณฑ์อาหารเพื่อการขึ้นทะเบียนตามกฎระเบียบในประเทศและกฎระเบียบสากล การทดสอบวัสดุสัมผัสอาหาร บรรจุภัณฑ์อาหารจากพลาสติกรีไซเคิล การผลิตและขึ้นทะเบียนบรรจุภัณฑ์แอกทีฟ
- อาหารสัตว์เลี้ยงพรีเมี่ยม (premium petfood) สำหรับสุนัขและแมว เช่น ผลิตภัณฑ์สุขภาพ อาหารประกอบการรักษาโรค ของขบเคี้ยวฟังก์ชัน อาหารสัตว์เลี้ยงโภชนาการจำเพาะ สาร palatant
- ชีววิทยาสังเคราะห์ (synthetic biology) และการหมักแบบแม่นยำ (precesion fermentation) ทางอาหารเพื่ออุตสาหกรรม เช่น การผลิตเซลล์ตั้งต้น การผลิตและสังเคราะห์สารสำคัญ
- โปรตีนทางเลือก (alternative protein) จากพืช สัตว์และจุลินทรีย์ เช่น กระบวนการผลิต กระบวนการสกัด เทคโนโลยีดัดแปลงคุณสมบัติโปรตีน การพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่มโปรตีนทางเลือกเพื่ออุตสาหกรรม
- การใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และเทคโนโลยีขั้นสูงอื่นในอุตสาหกรรมอาหาร เช่น AI ในระบบ track & trace การประเมินความเสี่ยงและความปลอดภัยของอาหาร (food safety) การประเมิน sensory perception เพื่อออกแบบสูตรอาหารและสารให้กลิ่นรส
- เทคโนโลยีสีเขียว (green technology) และการส่งเสริมการผลิตในอุตสาหกรรมอาหารเพื่อความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เช่น ลดการใช้พลังงาน ลดของเสีย ลดต้นทุน ลดเวลาในการผลิต ใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ผลิตภัณฑ์มูลค่าเพิ่มจากของเหลือทิ้ง
- การผลิตส่วนประกอบอาหารและวัตถุเจือปนอาหาร (food ingredient & food additive) เพื่อทดแทนการนำเข้า เช่น สารให้สี สารให้กลิ่นรส เอนไซม์ พรีไบโอติก สารต้านจุลินทรีย์ สารต้านออกซิเดชัน
- นวัตกรรมการแปรรูปอาหารไทยเพื่อเข้าสู่ภาคอุตสาหกรรมที่มีตลาดส่งออกและจำหน่ายในต่างประเทศ
ตัวอย่างโจทย์วิจัย
- การผลิตอาหารเพื่อสุขภาพและอาหารฟังก์ชันที่ใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัยตามความต้องการของตลาด
- การผลิตส่วนประกอบอาหารและสารสกัดจากธรรมชาติหรือกระบวนการทาง ชีวภาพที่มีมูลค่าสูงตามความต้องการของตลาดการผลิตผลิตภัณฑ์เพิ่มมูลค่าจากส่วนเหลือของภาคการเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตร และเทคโนโลยีการหมุนเวียนของเหลือทิ้ง
- การพัฒนาเครื่องจักรกลการเกษตรและการแปรรูปอาหารเชิงพาณิชย์ที่ได้มาตรฐานสำหรับเกษตรกรและผู้ประกอบการ SME
ตัวอย่างผลิตภัณฑ์ส่วนประกอบอาหารและอาหารมูลค่าสูง ที่มีตลาดรองรับอยู่แล้ว
– ผลิตภัณฑ์แปรรูปจากมันสำปะหลัง ผลิตภัณฑ์ซอส สารปรุงรส เครื่องปรุง เครื่องเทศ ผลิตภัณฑ์หมัก แป้งเบลนด์ สารให้ความหวาน
– การพัฒนาวัตถุดิบในประเทศทดแทนการนำเข้า วัตถุดิบสำหรับโปรตีนจากพืช (plant-based)
– ผลิตภัณฑ์และส่วนประกอบเชิงสุขภาพจากเห็ดที่มีมูลค่าสูง ได้มาตรฐานสากล
– กรดอะมิโนและอนุพันธ์ สำหรับใช้เป็นส่วนประกอบอาหาร สารเสริมอาหาร และผลิตภัณฑ์อาหารเพื่อสุขภาพ
– ใยอาหาร (dietary fiber) – ผลิตภัณฑ์อาหารจากการปรับปรุงกระบวนการผลิตให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ลดการใช้พลังงาน ลดของเสียและของเหลือทิ้ง
