สำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) หรือ รวพ. โดย หน่วยบริหารจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถการแข่งขัน (บพข.) ภายใต้กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) นำโดย รศ. ดร.กานดา บุญโสธรสถิตย์ ผู้อำนวยการ บพข. เข้าร่วมลงนามในบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) “ศูนย์นวัตกรรมเศรษฐกิจหมุนเวียนเพื่อจัดการและแปรรูปวัสดุรีไซเคิลครบวงจร (ศูนย์บ้านฉาง เอ็ม อาร์ เอฟ หรือ Ban Chang Material Recovery Facility)” ร่วมกับพันธมิตรสำคัญ ได้แก่ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) กลุ่มบริษัท ดาว ประเทศไทย (Dow) อำเภอบ้านฉาง สำนักงานนิคมอุตสาหกรรมดับบลิวเอชเอตะวันออก (มาบตาพุด) และเทศบาลในพื้นที่ ณ ห้องประชุมทาวน์ฮอลล์ กลุ่มบริษัท ดาว ประเทศไทย ในนิคมอุตสาหกรรมเอเซีย อำเภอบ้านฉาง จังหวัดระยอง
การลงนามความร่วมมือในครั้งนี้ มีเป้าหมายสำคัญเพื่อบูรณาการความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคท้องถิ่น และภาคเอกชน เพื่อพัฒนาระบบการจัดการขยะชุมชนและวัสดุรีไซเคิลอย่างครบวงจร ตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง พร้อมขยายผลการยกระดับ “ขยะ” ให้กลายเป็น “ทรัพยากรที่มีมูลค่า” ตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ผ่านการเพิ่มจุด Drop Points ทั้งที่เทศบาล ในชุมชน และผู้ประกอบการภาคอุตสาหกรรม การจัดส่งวัสดุรีไซเคิลจาก 5 เทศบาลในอำเภอบ้านฉางมายังศูนย์ MRF เพื่อรวบรวมพลาสติกใช้แล้วและวัสดุรีไซเคิลกลับเข้าสู่ระบบ โดยมุ่งเน้นการสร้างผลกระทบเชิงบวกทั้งด้านสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และสังคมอย่างยั่งยืน
รศ.ดร.กานดา บุญโสธรสถิตย์ ผู้อำนวยการ บพข. กล่าวถึงบทบาทในการสนับสนุนโครงการนี้ว่า “หนึ่งในแพลตฟอร์มหลักของ บพข. คือ การสนับสนุนเทคโนโลยีและนวัตกรรมผ่านความร่วมมือใน Value Chain และการขับเคลื่อนเศรษฐกิจหมุนเวียน ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการลดความเสี่ยงจากการขาดแคลนวัตถุดิบ ศูนย์บ้านฉาง เอ็มอาร์เอฟ จึงถือเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของพื้นที่จังหวัดระยอง เพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการพลาสติก
รีไซเคิลอย่างเป็นระบบ โดยใช้นวัตกรรมเป็นกลไกขับเคลื่อนสู่ธุรกิจระดับชุมชน ช่วยเพิ่มพลาสติกกลับมาใช้ประโยชน์ ลดการนำเข้า ลดต้นทุนการผลิต รวมทั้งลดปัญหาขยะในพื้นที่ลงไปพร้อมกัน บพข. ยินดีสนับสนุนกิจกรรมที่เกี่ยวข้อง และร่วมให้คำแนะนำให้ศูนย์ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ เป็นต้นแบบที่ดีของประเทศต่อไป”
ซึ่งภายใต้ร่วมมือครั้งนี้ บพข. จะเข้าไปมีบทบาทในการสนับสนุน ให้คำแนะนำ และส่งเสริมการขับเคลื่อน ศูนย์บ้านฉาง เอ็มอาร์เอฟ ให้เติบโตเป็นธุรกิจสิ่งแวดล้อมที่สำคัญของพื้นที่ โดยยกระดับต้นแบบระบบจัดการขยะและวัตถุดิบรอบสองตามหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ สร้างเศรษฐกิจมูลค่าสูง และผลักดันสู่สังคมคาร์บอนต่ำอย่างยั่งยืน ผ่านกลไกการบริหารงานวิจัยและการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน พร้อมทั้งสนับสนุนกิจกรรมที่ทั้งสิบภาคีเครือข่ายจะร่วมกันต่อยอดในอนาคตเพื่อให้เกิดความร่วมมือที่ยั่งยืนอย่างแท้จริง
นับตั้งแต่ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2566 ศูนย์ MRF บ้านฉาง ได้พิสูจน์ให้เห็นถึงศักยภาพของโมเดล “ธุรกิจชุมชน” ที่สามารถสร้างผลลัพธ์ได้จริง โดยสามารถลดขยะที่จะต้องนำไปฝังกลบ เนื่องจากมีการรวบรวมและส่งต่อวัสดุรีไซเคิลเข้าสู่กระบวนการแล้วกว่า 37,000 กิโลกรัม รวมถึงลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกแล้วกว่า 128,000 กิโลกรัมคาร์บอนไดออกไซด์ มีสมาชิกเข้าร่วมศูนย์ฯ แล้วมากกว่า 729 คน สามารถสร้างรายได้กลับคืนสู่ชุมชนแล้วกว่า 230,000 บาท พร้อมทั้งก่อให้เกิดการจ้างงานในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง
ผลลัพธ์ที่สำคัญอีกด้านหนึ่งจากโครงการนี้คือ “การเปลี่ยนพฤติกรรมของคนในชุมชน” ที่เริ่มเห็นคุณค่าของขยะและหันมาคัดแยกตั้งแต่ต้นทางมากขึ้น ส่งผลให้เกิดการมีส่วนร่วมอย่างกว้างขวาง ทั้งจากครัวเรือน โรงเรียน ผู้ประกอบการ และอาสาสมัครในพื้นที่ การลงนามในครั้งนี้จึงเป็น “โมเดลการพัฒนาชุมชนยุคใหม่” ที่ผสานพลังนวัตกรรมเข้ากับการมีส่วนร่วมของประชาชน
